नेपाली(Nepali)

/sambidhaan/

संविधान कुनै राज्यको सर्वोच्च कानुन हो जसले सरकारको संरचना र नागरिकका अधिकार निर्धारण गर्छ। नेपालको संविधान २०७२ सालमा जारी गरिएको थियो जसले देशलाई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रूपमा स्थापित गर्यो।

Constitution

/loktantra/

लोकतन्त्र एउटा शासन प्रणाली हो जसमा सत्ता जनतामा निहित हुन्छ र तिनका निर्वाचित प्रतिनिधिहरूमार्फत प्रयोग गरिन्छ। नेपाल २००८ मा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा रूपान्तरित भयो।

Democracy

/himalaya/

हिमालय विश्वको सर्वोच्च पर्वत श्रृंखला हो जुन नेपालको उत्तरी सिमाना भरि फैलिएको छ। नेपालमा संसारका दस मध्ये आठ अग्ला हिमालहरू छन् जसमा सगरमाथा (एभरेस्ट) पनि पर्छ।

Himalayas

/sagarmatha/

सगरमाथा विश्वको सर्वोच्च हिमाल हो जसको उचाइ समुद्र सतहबाट ८,८४८.८६ मिटर छ। यो नेपाल–तिब्बत सिमानामा अवस्थित छ र नेपालको गौरव तथा पहिचानको प्रतीक मानिन्छ।

Mount Everest

/buddha/

सिद्धार्थ गौतम बुद्धले नेपालको लुम्बिनीमा जन्म लिएका थिए र बोधगयामा ज्ञान प्राप्त गरेपछि 'बुद्ध' (ज्ञान प्राप्त गर्ने व्यक्ति) भनिए। उनले बौद्ध धर्मको स्थापना गरे जुन विश्वका प्रमुख धर्महरूमध्ये एक हो।

Buddha

/gorkha/

गोर्खा नेपालको एक ऐतिहासिक क्षेत्र हो जहाँबाट राजा पृथ्वीनारायण शाहले १७६८ मा नेपाल एकीकरण गरे। गोर्खाली सैनिकहरू आफ्नो वीरता र साहसिकताका लागि विश्वभर प्रसिद्ध छन्।

Gorkha

/bhukamp/

भूकम्प भूगर्भमा हुने टेक्टोनिक प्लेटहरूको गतिका कारण उत्पन्न प्राकृतिक विपद् हो। नेपाल भारतीय र युरेशियाली टेक्टोनिक प्लेटहरूको सङ्गमस्थलमा अवस्थित भएकाले भूकम्पको उच्च जोखिममा रहन्छ।

Earthquake

/pashupatinath/

पशुपतिनाथ मन्दिर काठमाडौंमा बागमती नदीको किनारमा अवस्थित भगवान शिवलाई समर्पित विश्वका सबैभन्दा पवित्र हिन्दू मन्दिरहरूमध्ये एक हो। यो यूनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत छ।

Pashupatinath Temple

/paryatan/

पर्यटन भनेको मनोरञ्जन वा विश्रामका लागि यात्रा गर्ने क्रियाकलाप हो। नेपालको पर्यटन उद्योग हिमालय ट्रेकिङ, पर्वतारोहण र सांस्कृतिक सम्पदामा आधारित छ र यो विदेशी मुद्राआर्जनको मुख्य स्रोत हो।

Tourism

/sanskriti/

संस्कृति भनेको कुनै जाति वा राष्ट्रको रीतिरिवाज, परम्परा, कला र जीवनशैलीको समष्टि हो। नेपालको संस्कृति हिन्दू र बौद्ध परम्पराहरूको समृद्ध मिश्रण हो जसमा बाहुन, क्षेत्री, नेवार, तामाङ, गुरुङ लगायत विभिन्न जातिको योगदान छ।

Culture

/shiksha/

शिक्षा भनेको ज्ञान, सीप र मूल्यहरू आर्जन गर्ने प्रक्रिया हो। नेपालले १९५० को दशकदेखि साक्षरता दरमा उल्लेखनीय सुधार गरेको छ र शिक्षा संवैधानिक मौलिक अधिकारको रूपमा सुनिश्चित गरिएको छ।

Education

/nepal-bharat sambandha/

नेपाल र भारत बीचको द्विपक्षीय सम्बन्ध सांस्कृतिक, ऐतिहासिक, धार्मिक र आर्थिक दृष्टिले अत्यन्त नजिक छ। भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार हो र दुई देशबीच खुला सिमाना छ।

Nepal-India Relations

/ban/

वन भनेको रुख र झाडीले ढाकिएको विशाल भूभाग हो। नेपालको सामुदायिक वन कार्यक्रमले वनको पुनरुत्थानमा उल्लेखनीय सफलता प्राप्त गरेको छ र २० लाख हेक्टरभन्दा बढी वन समुदायद्वारा व्यवस्थापन भइरहेको छ।

Forest

/nadi/

नदी भनेको समुद्र वा तालतर्फ बग्ने प्राकृतिक जलप्रवाह हो। नेपालका कोसी, गण्डकी र कर्णाली नदीहरू गङ्गाका प्रमुख सहायक नदीहरू हुन् र जलविद्युत उत्पादनका लागि महत्त्वपूर्ण स्रोत हुन्।

River

/janajati/

जनजाति भनेको नेपालका थलोमूल र जातीय समुदायहरू हुन् जसलाई 'आदिवासी जनजाति' को रूपमा मान्यता दिइएको छ। तामाङ, गुरुङ, राई, लिम्बू, मगर, थारु, नेवार लगायत ५९ जनजाति समूहलाई संवैधानिक सुरक्षा प्रदान गरिएको छ।

Indigenous Peoples / Nationalities

/mahila sashaktikaran/

महिला सशक्तीकरण भनेको शिक्षा, आर्थिक अवसर र राजनीतिक सहभागितामार्फत महिलाहरूलाई आफ्नो पूर्ण क्षमता हासिल गर्न सक्षम बनाउने प्रक्रिया हो। नेपालको संविधानले संसद र स्थानीय सरकारमा महिलाका लागि एक तिहाइ सिट आरक्षण गरेको छ।

Women's Empowerment

/loksewa/

लोकसेवा भनेको सरकारी रोजगारीको प्रणाली हो जसमार्फत प्रशासनिक सेवाहरू राज्य र नागरिकलाई उपलब्ध गराइन्छ। नेपालको लोकसेवा आयोगले योग्यताका आधारमा सरकारी पदमा उम्मेदवार छनोट गर्छ।

Public Service / Civil Service

/jalwayu paribartan/

जलवायु परिवर्तन भनेको मानव क्रियाकलापका कारण भूमण्डलीय तापमान र मौसमको दीर्घकालीन परिवर्तन हो। नेपाल जलवायु परिवर्तनका लागि सबैभन्दा संवेदनशील देशहरूमध्ये एक हो किनभने हिमालयका हिमनदीहरू द्रुत गतिमा पग्लिँदैछन्।

Climate Change

/krishi/

कृषि भनेको जमिन जोत्ने, बाली लगाउने र पशुपालन गर्ने अभ्यास हो। नेपालको लगभग ६५% श्रमशक्ति कृषिमा संलग्न छ र यो अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिन्छ।

Agriculture

/SAARC/

सार्क (दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय सहयोग संगठन) एक क्षेत्रीय अन्तरसरकारी संगठन हो जुन १९८५ मा स्थापित भयो। नेपालले पहिलो सार्क शिखर सम्मेलन काठमाडौंमा आयोजना गरेको थियो।

SAARC

/dashain/

दशैं नेपालको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र लामो पर्व हो जुन शरद ऋतुमा १५ दिनसम्म मनाइन्छ। यसले देवी दुर्गाको महिषासुर राक्षसमाथिको विजय उत्सव मनाउँछ र परिवार जमघट, टीका थाप्ने र दुर्गा पूजाको परम्परा छ।

Dashain Festival

/swasthya/

स्वास्थ्य भनेको शारीरिक, मानसिक र सामाजिक दृष्टिले सम्पूर्ण रूपमा ठीक हुनुको अवस्था हो। नेपालले १९९० को दशकदेखि मातृ र शिशु मृत्युदरमा उल्लेखनीय सुधार गरेको छ।

Health

/garibee/

गरिबी भनेको अभावको अवस्था हो जसमा खाना, आश्रय, स्वास्थ्य र शिक्षाजस्ता आधारभूत आवश्यकताहरू पूरा गर्न पर्याप्त साधन हुँदैन। गरिबी निवारण नेपाल सरकारको प्रमुख राष्ट्रिय लक्ष्य हो।

Poverty

/remittance/

रेमिट्यान्स भनेको विदेशमा काम गर्ने नेपाली प्रवासी श्रमिकहरूले आफ्ना परिवारलाई पठाउने पैसा हो। रेमिट्यान्सले नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको लगभग २५-३०% हिस्सा ओगट्छ।

Remittance

/jaivik bibidhtaa/

जैविक विविधता भनेको कुनै क्षेत्रमा पाइने जीवनरूपहरूको विविधता हो। नेपालले तराईको मैदानदेखि उच्च हिमालयसम्मको उचाइको क्रमका कारण असाधारण जैविक विविधता हासिल गरेको छ जसमा हिम चितुवा, रातो पाण्डा र बाघ पर्छन्।

Biodiversity

/sangheeyataa/

संघीयता भनेको शासन प्रणाली हो जसमा केन्द्रीय सरकार र क्षेत्रीय (प्रदेश) सरकारहरूबीच सत्ताको विभाजन हुन्छ। नेपालले आफ्नो २०७२ सालको संविधानमा संघीय संरचना अपनाएको छ र देशलाई सात प्रदेशमा विभाजन गरेको छ।

Federalism

/press swatantrata/

प्रेस स्वतन्त्रता भनेको सञ्चारमाध्यमको सरकारी सेन्सरशिप बिना समाचार रिपोर्ट गर्न र मत व्यक्त गर्न पाउने अधिकार हो। नेपालको संविधानले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र प्रेस स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी दिन्छ।

Press Freedom

/bikaas/

विकास भनेको आर्थिक, सामाजिक र मानव उन्नतिको प्रक्रिया हो। नेपालले २०२६ सम्म अल्पविकसित देशको श्रेणीबाट स्नातक हुने लक्ष्य राखेको छ र पूर्वाधार, जलविद्युत र पर्यटन प्रमुख विकास क्षेत्र हुन्।

Development

/nagarikta/

नागरिकता भनेको राज्यसँगको व्यक्तिको कानुनी सम्बन्ध हो जसले नागरिक, राजनीतिक र सामाजिक अधिकारहरू प्रदान गर्छ। नेपालको नागरिकता कानुन विवादास्पद रहेको छ, विशेषगरी आमाबाट नागरिकता प्राप्तिको विषयमा।

Citizenship

/ekata/

एकता भनेको एकठाउँमा जोडिएर रहनुको अवस्था हो। नेपालका विविध जातीय, भाषिक र भौगोलिक समुदायहरूबीचको राष्ट्रिय एकता विकास र स्थिरताका लागि अपरिहार्य छ।

Unity

/kabita/

कविता भनेको भाव र कल्पनाको माध्यमले लेखिएको पद्यात्मक साहित्यिक रचना हो। नेपाली कविताको परम्परा मध्ययुगीन भानुभक्त आचार्यदेखि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटासम्म अत्यन्त समृद्ध छ।

Poetry

/katha/

कथा भनेको गद्यमा लेखिएको एक संक्षिप्त काल्पनिक साहित्यिक रचना हो। नेपाली कथा साहित्य बीसौं शताब्दीमा विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला र पारिजातजस्ता लेखकहरूमार्फत विकसित भयो।

Short Story

/upanyas/

उपन्यास भनेको काल्पनिक पात्र र घटनाहरू वर्णन गर्ने लामो गद्य आख्यान हो। विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको 'सुम्निमा' नेपाली उपन्यास साहित्यको एक मील पत्थर मानिन्छ।

Novel

/natak/

नाटक भनेको मानवीय क्रियाकलाप र द्वन्द्व चित्रण गर्दै अभिनयका लागि लेखिएको साहित्यिक विधा हो। नेपाली नाटकको परम्परा इन्द्रजात्राजस्ता धार्मिक उत्सव र धर्मनिरपेक्ष रंगमञ्चसँग जोडिएको छ।

Drama / Play

/chhand/

छन्द भनेको कविताका अक्षरहरूको तालमिलयुक्त आर्हि हो। शास्त्रीय नेपाली कविता संस्कृतबाट व्युत्पन्न छन्दहरू अनुसरण गर्छ, जबकि आधुनिक कविता प्रायः मुक्त शैली प्रयोग गर्छ।

Metre / Poetic Rhythm

/lokkatha/

लोककथा भनेको कुनै समुदायभित्र मौखिक रूपमा पुस्ता-पुस्तामा हस्तान्तरण भएका परम्परागत कथाहरू हुन्, जसमा प्रायः नैतिक सन्देश हुन्छ। नेपालका विभिन्न जातीय समुदायसँग लोककथा, पुराण र दन्तकथाको समृद्ध मौखिक परम्परा छ।

Folktale

/sangeet/

संगीत भनेको सुर, लय र तालको सृजना गर्ने कला हो। नेपाली संगीत शास्त्रीय रागहरू, लोक तामाङ तथा मधुरो लोकगीतहरूदेखि आधुनिक पपसम्म र भजन भक्तिगीतसम्म फैलिएको छ।

Music

/nritya/

नृत्य भनेको संगीतको तालमा शरीरको अभिव्यञ्जनापूर्ण गतिविधि हो। नेपालमा नेवारी मुखौटा लाखे नाच, तामाङ सेलो र पर्वहरूमा प्रदर्शन गरिने शास्त्रीय नृत्यनाटकजस्ता विविध नृत्य परम्परा छन्।

Dance

/madal/

मदल नेपालको एक परम्परागत दुई-टाउको ढोल हो जुन लोक संगीतमा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। मदल गुरुङ, मगर र अन्य पहाडी समुदायसँग जोडिएको छ र यसलाई नेपालको राष्ट्रिय लोकवाद्य मानिन्छ।

Madal

/chitrakala/

चित्रकला भनेको सतहमा रङ प्रयोग गरेर चित्र सिर्जना गर्ने कला हो। नेपालमा पौभा चित्रकला (नेवारी बौद्ध कला) र धार्मिक ध्यानका लागि प्रयोग गरिने थाङ्का स्क्रोल चित्रकलाको शताब्दीपुरानो परम्परा छ।

Painting

/thangka/

थाङ्का भनेको कपास वा रेशममा बौद्ध देवताहरू र मण्डल चित्रण गरिएको तिब्बती बौद्ध चित्र हो, जुन ध्यानको सहायकको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। नेपाल विश्वभर प्रशंसित थाङ्का चित्रहरूको प्रमुख उत्पादक हो।

Thangka

/tihar/

तिहार नेपालको दोस्रो ठूलो चाड हो जुन पाँच दिनसम्म मनाइन्छ र प्रत्येक दिन काग, कुकुर, गाई, गोरु र दाजुभाइलाई समर्पित छ। लक्ष्मी पूजा केन्द्रीय कार्यक्रम हो जहाँ घरघरमा दीप बाल्ने गरिन्छ।

Tihar Festival

/aachar/

आचार भनेको समुदायभित्र व्यवहारलाई निर्देशित गर्ने परम्परागत अभ्यास र सामाजिक मान्यताहरू हुन्। नेपालका विभिन्न जातीय समूहका विवाह, जन्म, मृत्यु र पूजाका आआफ्नै विशेष आचारहरू छन्।

Custom / Social Practice

/darshan/

दर्शन भनेको अस्तित्व, ज्ञान, नैतिकता र वास्तविकताका आधारभूत प्रश्नहरूको अध्ययन हो। नेपाली दार्शनिक परम्परा हिन्दू र बौद्ध विचारमा जरा गाडिएको छ, जसले कला, शासन र दैनिक जीवनलाई प्रभाव पार्छ।

Philosophy

/aatma/

आत्मा भनेको मानव प्राणीको आध्यात्मिक वा अ-भौतिक अंश हो। हिन्दू दर्शनमा आत्मा शाश्वत र ब्रह्मसँग अभिन्न मानिन्छ। बौद्ध विचारमा अनात्मा (कुनै स्थायी आत्मा नहुने) केन्द्रीय अवधारणा हो।

Soul / Atman

/moksha/

मोक्ष भनेको हिन्दू दर्शनमा जन्म र मृत्युको चक्रबाट मुक्ति हो। धर्मानुसार जीवन, ज्ञान र भक्तिमार्फत संसारबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गर्नु अन्तिम आध्यात्मिक लक्ष्य हो।

Moksha / Liberation

/dhyan/

ध्यान भनेको मनोयोग र सचेतनताको अभ्यास हो। नेपालमा बौद्ध अभ्यासमा ध्यान अपरिहार्य छ, विशेषगरी थेरवाद परम्पराबाट विकसित विपश्यना ध्यान।

Meditation

/buddhadharma/

बुद्धधर्म नेपालको लुम्बिनीमा जन्मिएका सिद्धार्थ गौतम (बुद्ध) द्वारा स्थापित धर्म र दर्शन हो। बौद्ध धर्मले चार आर्यसत्य र अष्टाङ्गिक मार्गलाई दुःखको अन्त्यको उपाय सिकाउँछ।

Buddhism

/ayurbed/

आयुर्वेद भनेको जडीबुटी, आहार र जीवनशैली परिवर्तनमार्फत स्वास्थ्य कायम राख्ने प्राचीन भारतीय चिकित्सा प्रणाली हो। नेपालमा आयुर्वेदिक अभ्यास व्यापक छ र देशको जैविक विविधताले समृद्ध औषधीय वनस्पति स्रोतहरू प्रदान गर्छ।

Ayurveda

/aushadhi/

औषधि भनेको रोगको उपचार वा रोकथामका लागि प्रयोग गरिने पदार्थ हो। नेपालका हिमाली क्षेत्रहरू परम्परागत र आयुर्वेदिक चिकित्सामा प्रयोग गरिने जडीबुटीमा धनी छन्।

Medicine / Drug

/pravidhi/

प्रविधि भनेको व्यावहारिक उद्देश्यका लागि वैज्ञानिक ज्ञानको प्रयोग हो। नेपाल बैंकिङ, दूरसञ्चार, कृषि र शासनमा डिजिटल प्रविधि द्रुत रूपमा अँगाल्दैछ।

Technology

/computer/

कम्प्युटर भनेको जानकारी प्रशोधन र भण्डारण गर्ने एक इलेक्ट्रोनिक यन्त्र हो। नेपालमा सरकार र गैरसरकारी संस्थाको डिजिटल साक्षरता कार्यक्रमहरूमार्फत कम्प्युटर साक्षरता उल्लेखनीय रूपमा विस्तार भएको छ।

Computer

/internet/

इन्टरनेट भनेको लाखौं कम्प्युटरहरूलाई जोड्ने वैश्विक सञ्जाल हो। नेपालमा मोबाइल नेटवर्क र फाइबरमार्फत इन्टरनेट पहुँच विस्तार भएको छ, जसले दुर्गम पहाडी समुदायहरूलाई विश्वव्यापी जानकारीसँग जोड्दछ।

Internet

/biggyan/

विज्ञान भनेको अवलोकन र प्रयोगमार्फत प्राकृतिक जगतको संरचना र व्यवहारको व्यवस्थित अध्ययन हो। नेपाल विकासका लागि दक्ष मानव पुँजी विकास गर्न विज्ञान शिक्षामा लगानी गर्दैछ।

Science

/paryavaran/

पर्यावरण भनेको हावा, पानी, जमिन, बनस्पति र जनावर सम्मिलित प्राकृतिक संसार हो। नेपाल वनविनाश, हिमनदी पग्लिने र जलवायु परिवर्तनका कारण जैविक विविधता ह्रासजस्ता गम्भीर पर्यावरणीय समस्याहरूको सामना गरिरहेको छ।

Environment

/parbat/

पर्वत भनेको आफ्नो वरपरको भूमिभन्दा अचानक माथि उठेको विशाल प्राकृतिक भू-उन्नति हो। नेपालका पर्वतहरू भौगोलिक दृष्टिले मात्र प्रतिष्ठित नभई हिन्दू र बौद्ध परम्परामा पनि पवित्र मानिन्छन्।

Mountain

/samaaj/

समाज भनेको साझा संस्कृति र संस्थाहरू साझा गर्ने मानिसहरूको समुच्चय हो। नेपाली समाज अत्यन्त विविध छ, जसमा १२५ भन्दा बढी जाति र जातीय समूह छन् जो १२० भन्दा बढी भाषाहरू बोल्छन्।

Society

/bhasha/

भाषा भनेको ध्वनि र प्रतीकहरू प्रयोग गर्ने सञ्चार प्रणाली हो। नेपालको संविधानले सबै मातृभाषाहरूलाई राष्ट्रिय भाषाको रूपमा मान्यता दिन्छ र नेपाली आधिकारिक भाषा हो। नेपालमा १२० भन्दा बढी भाषाहरू बोलिन्छन्।

Language

/arthatantra/

अर्थतन्त्र भनेको वस्तु र सेवाको उत्पादन, वितरण र उपभोगको व्यवस्था हो। नेपालको अर्थतन्त्र मुख्यतः कृषि, रेमिट्यान्स, पर्यटन र जलविद्युतमा आधारित छ।

Economy

/itihas/

इतिहास भनेको अतीतका घटनाहरूको अभिलेख र अध्ययन हो। नेपालको इतिहास प्राचीन लिच्छवी र मल्ल राज्यहरूदेखि १७६८ मा पृथ्वीनारायण शाहद्वारा एकीकरण र २००८ मा गणतन्त्रमा रूपान्तरणसम्म फैलिएको छ।

History

/kaanoon/

कानून भनेको सरकारी प्राधिकरणद्वारा निर्मित र लागु गरिएको नियमहरूको प्रणाली हो। नेपालको कानुनी प्रणाली हिन्दू कानुन परम्परा, मुलुकी ऐन (राष्ट्रिय नागरिक संहिता) र समकालीन संवैधानिक कानुनको मिश्रण हो।

Law

/shaashan/

शासन भनेको अधिकारको प्रयोग र सार्वजनिक मामिलाहरूको व्यवस्थापन हो। सुशासनले पारदर्शिता, जवाफदेहिता र जनसहभागितालाई जोड दिन्छ, जुन नेपालको लोकतान्त्रिक शासन ढाँचाका स्तम्भ हुन्।

Governance

/bhugoal/

भूगोल भनेको पृथ्वीका भौतिक विशेषताहरू, जलवायु र मानव जनसंख्याको अध्ययन हो। नेपालको भूगोल असाधारण रूपमा विविध छ, तराईका निच्चो मैदानहरूदेखि विश्वका सर्वोच्च शिखरहरूसम्म।

Geography

/jalbidhyut/

जलविद्युत भनेको बग्ने पानीको ऊर्जाबाट उत्पन्न विद्युत् हो। नेपालको जलविद्युत क्षमता अनुमानित ८३,००० मेगावाट छ, जसले यसलाई जल ऊर्जा स्रोतमा विश्वका सबैभन्दा धनी देशहरूमध्ये एक बनाउँछ।

Hydropower

/bishwabidhyalaya/

विश्वविद्यालय भनेको डिग्री कार्यक्रम प्रदान गर्ने र अनुसन्धान सञ्चालन गर्ने उच्च शिक्षाको संस्था हो। नेपालमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय (१९५९) लगायत एक दर्जनभन्दा बढी विश्वविद्यालयहरू छन्।

University

/saahitya/

साहित्य भनेको कलात्मक र सांस्कृतिक मूल्य भएका लिखित रचनाहरू हुन्। नेपाली साहित्य भानुभक्तको रामायण अनुवाद (१९औं शताब्दी) र देवकोटाको महाकाव्य 'मुनामदन' (१९३६) सँग उत्कर्षमा पुग्यो।

Literature

/yoga/

योग भनेको समग्र कल्याणका लागि शारीरिक आसन, श्वासप्रश्वास र ध्यानलाई संयोजन गर्ने प्राचीन अभ्यास हो। नेपालको हिन्दू र बौद्ध परम्परामा गहिरो जरा गाडिएको योग अहिले विश्वभर अभ्यास गरिन्छ।

Yoga

/pradooshon/

प्रदूषण भनेको पर्यावरणमा हानिकारक पदार्थहरूको प्रवेश हो। काठमाडौं उपत्यका सवारीसाधनको धुवाँ र निर्माण धुलोका कारण गम्भीर वायु प्रदूषणबाट पीडित छ, जबकि नदीहरू औद्योगिक र घरेलु फोहोरको सामना गर्दैछन्।

Pollution

/loktantrik adhikar/

लोकतान्त्रिक अधिकार भनेको लोकतन्त्रमा नागरिकलाई ग्यारेन्टी गरिएका अधिकारहरू हुन्, जसमा मतदान गर्ने अधिकार, बोल्ने स्वतन्त्रता, प्रेस र भेला हुने अधिकार पर्छन्। नेपालको २०७२ सालको संविधानले सबै नागरिकका लागि मौलिक अधिकार सुनिश्चित गर्छ।

Democratic Rights

/digo bikaas/

दिगो विकास भनेको भावी पुस्ताको आवश्यकता पूरा गर्ने क्षमतामा सम्झौता नगरी वर्तमानको आवश्यकता पूरा गर्ने विकास हो। नेपालको विकास योजनाहरू संयुक्त राष्ट्रका १७ दिगो विकास लक्ष्यहरूसँग मेल खाउँछन्।

Sustainable Development