స్వరాలు, హల్లులు

Telugu Vowels (అచ్చులు / Swarams)

— 16 vowels in Telugu alphabet. Short (హ్రస్వ — laghu, 1 matra): అ, ఇ, ఉ, ఋ, ఌ, ఎ, ఒ (7 short). Long (దీర్ఘ — guru, 2 matras): ఆ, ఈ, ఊ, ౠ, ౡ, ఏ, ఓ (7 long). Diphthongs (సంయుక్త): ఐ (ai), ఔ (au) (2). Total 16. Vowel signs (matras / గుణింతం) when attached to consonants: క (k) + అ = క (ka); + ఆ = కా (kaa); + ఇ = కి (ki); + ఈ = కీ (kee); + ఉ = కు (ku); + ఊ = కూ (koo); + ఋ = కృ (kru); + ఎ = కె (ke); + ఏ = కే (kay); + ఐ = కై (kai); + ఒ = కొ (ko); + ఓ = కో (koh); + ఔ = కౌ (kau). 3 special signs: అనుస్వారం (ం) = nasal m/n (like కం = kam); విసర్గ (ః) = aspirated h (like కః = kah); చంద్రబిందు (ఁ) = soft nasal (like క@ = soft m). Vowel mātra (length) affects meaning! కల (kala) = dream; కాల (kāla) = time/death! Length critical. Vowels start most words in Sanskrit-derived; sound from breath only (no tongue/lip block) = "open" sound. Short ఇ + ఉ = య (y, ఈ + ఉ = వ (v) = సంధులు (sandhi rules). Children learn: అ ఆ ఇ ఈ ఉ ఊ ఋ ఎ ఏ ఐ ఒ ఓ ఔ అం అః → 16 chant.