Skip to main content
Parvam 23Topic 05 / 12#269 of 312
Full lesson

సైబర్ భద్రత పర్వము

వైరస్‌లు, మాల్‌వేర్

Viruses Malware·Viruses & Malware

Computer viruses, ransomware, spyware — and protection.

⏱ 3 min read📖 12 terms▶ 2 videos📊 1 infographic
← Back to Cyber Security & Digital LifeP23_T05
Share:WhatsApp

Listen to this entire lesson in Telugu

ఈ పాఠాన్ని పూర్తిగా తెలుగులో వినండి

🎯 Purpose — ఉద్దేశ్యం

A child-friendly guide to computer viruses and malware: what they are, how they spread (like `phishing (ఫిషింగ్)` and infected attachments), real incidents such as WannaCry (2017), and practical ways to protect phones and computers using antivirus (ఆంటీవైరస్), updates, backups and strong passwords.

తెలుగు: ఈ పాఠం కంప్యూటర్‌లో ఉండే వైరస్‌లు మరియు మాల్‌వేర్ గురించి చిన్నపిల్లలకూ సులభంగా చెప్తుంది — అవి ఏమిటి, ఎలా వ్యాపిస్తాయి (`phishing (ఫిషింగ్)` ఇమెయిల్స్, బింట్ ఫైళ్లు), WannaCry (2017) వంటి ఉదంతాలు, మరియు ఆంటీవైరస్ (ఆంటీవైరస్), అప్‌డేట్లు, బ్యాకప్‌లు, బలమైన పాస్‌వర్డ్లు వంటి రక్షణలు. Transliteration: Ee paatham computer-lo undae virus-lu mariyu malware gurinchi chinnapillalaki sulabanga cheptundi — avi emiti, ela vyapistayi (phishing imeyils, binth file-lu), WannaCry (2017) laanti vadyalu, mariyu antivirus, updates, backup-lu, balamaina password-lu laga rakshanaalu. Meaning: This lesson explains to children what computer viruses and malware are, how they spread (like phishing emails and infected files), famous incidents such as WannaCry (2017), and protective measures like antivirus, updates, backups, and strong passwords.

పాఠం— Lesson

1. తెలుగు — Basics / మూలాలు

తెలుగు: కంప్యూటర్ వైరస్‌లు మరియు ఇతర మాల్‌వేర్‌లు ఒక కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్ లాగా పనిచేస్తాయి, కానీ అవి హానికరమైన పనులు చేస్తాయి. చిన్నపిల్లలకి తెలిసినట్టు వణుకు: ఒక చెత్త బొమ్మ ఎక్కువ మందికి పంపితే అక్షరం గానీ పైకి బయలుదేరుతుంది — అదే మాల్‌వేర్. Transliteration: Computer virus-lu mariyu itara malware-lu oka computer program laga panichestayi, kaani avi hanikaramaina panulu chestayi. Chinnapillalaki thelisinatlu vanuku: oka chetta bomma ekkuva mandiki pampite aksharam gani paikidabairutundi — ade malware. Meaning: Viruses and other malware behave like harmful computer programs. For children: like a bad drawing that gets shared and spreads, malware spreads too.

2. తెలుగు — Types / రకాల మాల్‌వేర్

తెలుగు: ముఖ్యమైన రకాలు: `virus (వైరస్)`, `worm (వార్మ్)`, `trojan (ట్రోజన్)`, `ransomware (ర్యాన్సమ్‌వేర్)`, `spyware (స్పైవేర్)`, `adware (అడ్వేర్)`. ప్రతీ రకం తానే ఉపయోగించేది వేరే మార్గాలు. Transliteration: Mukhyamaina rakalu: virus, worm, trojan, ransomware, spyware, adware. Prati rakam thane upayogisthadi vere margalu. Meaning: Main types include virus, worm, trojan, ransomware, spyware, and adware, each spreading differently.

3. తెలుగు — How they spread / ఎలా వ్యాపిస్తాయి

తెలుగు: మాల్‌వేర్‌లు ఇమెయిల్ అటాచ్మెంట్ల ద్వారా, సార్వజనిక Wi‑Fi ద్వారా, పిరియాడిక్ అప్డేట్లు లేకుండా ఉన్న సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా, తప్పు వెబ్‌సైట్లలోని లింకుల ద్వారా వస్తాయి. `phishing (ఫిషింగ్)` సందేశాలు మనల్ని కుట్రగా మోసగిస్తాయి. Transliteration: Malware-lu email attachment-la dwara, saarvajanik Wi‑Fi dwara, periodik updates lekapoya software dwara, thappu web-site-loni linku dwara vastayi. Phishing sandeshalu manalni kutraga mosagistayi. Meaning: Malware arrives via email attachments, public Wi‑Fi, outdated software, bad website links. Phishing messages trick people.

4. తెలుగు — Protection / రక్షణలు

తెలుగు: రక్షణకు: ఆంటీవైరస్ (ఆంటీవైరస్) ఇన్‌స్టాల్ చేయండి, సాఫ్ట్‌వేర్ అప్డేట్‌లు చేయండి, ఫైళ్లను బ్యాకప్ చేయండి, పాస్‌వర్డ్‌లు బలంగా పెట్టండి మరియు `two‑factor authentication (టు‑ఫ్యాక్టర్ ఆథెంటికేషన్)` లేదా 2FA ఉపయోగించండి. Transliteration: Rakshanaku: antivirus install cheyandi, software update-lu cheyandi, file-lanu backup cheyandi, password-lu balanga pettandi mariyu two-factor authentication (2FA) upayoginchandi. Meaning: To protect: install antivirus, update software, backup files, use strong passwords and two-factor authentication (2FA).

5. తెలుగు — If infected / వైరస్ పడితే ఏమిటి

తెలుగు: కంప్యూటర్ వైరస్ కనిపిస్తే ఇన్‌టర్నెట్ ఆపి, బ్యాకప్ నుంచి డేటా రికవర్ చేయండి, ఒక విశ్వసనీయ టెక్నీషియన్కు చూపండి, పైగా ఇతరులకు జాగ్రత్తగా చెప్పండి. Transliteration: Computer virus kanipiste internet aapi, backup nunchi data recover cheyandi, oka vishvasaneeya technician-ku choopandi, paiga itarului jagratha ga cheppandi. Meaning: If infected, disconnect from the internet, recover data from backups, show a trusted technician, and warn others.

సారాంశం / Summary

తెలుగు: మాల్‌వేర్ గురించి తెలుసుకుని, సులభమైన రక్షణలను అనుసరిస్తే మన డివైస్‌లు సురక్షితం. మీరు కూడా చిన్న పెద్దగా ఈ నైపుణ్యాలను నేర్చుకొని ఉపయోగించవచ్చు. Transliteration: Malware gurinchi telsukoni, sulabhamaina rakshanalu anusariste mana device-lu surakshitam. Meeru kuda chinna peddaaga ee naipunyalanu neercukoni upayoginchavachu. Meaning: Learn about malware and follow simple protections to keep devices safe. You too can learn and use these skills.

Flash Cards— పదాల కార్డులు

Tap any card to reveal its meaning · 12 terms

0 of 12 revealed

తెలుగు: అనితారి ఆన్లైన్ బీజం — Anita's Online Lesson Transliteration: Anitaari Online Beejam — Anita's Online Lesson Meaning: Anita's Online Seed — Anita learns about malware

తెలుగు: హైదరాబాదు (హైదరాబాద్) పట్టణంలోని శ్రీనివాస్ ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదివే అనితా సంవత్సరానికి పదకొండు ఏళ్ల ఇంటూరి అమ్మ. ఒక రోజు పాఠశాలలోని కంప్యూటర్ క్లాస్‌లో టీచర్ రామ్గారి చిన్న ప్రశ్న చెప్పారని: ‘మీ ఫోన్ లేదా కంప్యూటర్ లో వైరస్ ఉంటే ఏం జరుగుతుంది?’ అనితా సంభలించింది. ఆ రోజు ఆమె స్నేహితుడు రవి ఇంటర్నెట్ నుండి ఒక చక్కని ఆట డౌన్లోడ్ చేసి అందరికీ పంపాడు. తరువాత పాఠశాల కంప్యూటర్లు బాగా నెమ్మదిగా పని చేయడం మొదలయ్యాయి. టీచర్ సమాధానం చెప్పాడు: ఇది `ransomware (ర్యాన్సమ్‌వేర్)` లాంటి ఏదైనా కావచ్చు లేదా మరే మాల్‌వేర్ అయి ఉండొచ్చు. అనితా ఇంటికి వచ్చినపుడు ఆమె అమ్మతో కలిసి కంప్యూటర్ ను ఆఫ్ చేశారు, ఇంటర్నెట్ కేబుల్ ను విడదీసి, పాత బ్యాకప్ ఫైళ్లు తొలగించినట్టు కాకుండా రికవర్ చేస్తే ఎలా అని ఆలోచించింది. వారు ఆంటీవైరస్ (ఆంటీవైరస్) స్కాన్ చేసి, సాఫ్ట్‌వేర్ అప్డేట్లు చేశారు. టీచర్ రామ గారు కీటకాలు వివరించడం తప్పనిసరి అని చెప్పారు: ఎప్పుడూ అపరిచిత ఇమెయిల్స్‌లోని అటాచ్మెంట్లు తెరుచుకోకూడదు, పాస్‌వర్డ్స్ బలంగా పెట్టండి, బ్యాకప్‌లు వదులకండి. వారు ఎవరిని సహాయం కోసం పిలిచారు — స్థానిక కంప్యూటర్ సేవా కేంద్రం కూడా సూచనలు ఇచ్చింది. అనితా స్కూల్లో చిన్న సెషన్ నిర్వహించి మిత్రులకు ఈ సంఘటన చెప్పింది. వారి నాటిలోనే అనితాకు తెలిసింది: ఒక చిన్న జాగ్రత్త ఒక పెద్ద సమస్యను ఆదా చేస్తుంది. ఆమె చివరగా చెప్పింది: "మీరు కూడా ఇది నేర్చుకొని, అనుసరించవచ్చు!" Transliteration: Hyderabad pattana-ni Srinivas sarkari paathashala-lo chadive Anita samvatsaranki padakondu ella inturi amma. Oka roju paathashala-lo computer class-lo teacher Ram gari chinna prasna chepparu: 'Mee phone leda computer lo virus unte em jarugutundi?' Anita sambhalinchindi. Aa roju aa sneehitudu Ravi internet nunchi oka chakkani ata download chesi andariki pampadu. Tarvata paathashala computers baga nemmadiga panichestayi modalayaru. Teacher samadhanam cheppadu: idi ransomware lanti edaina kavachchu leda mare malware aiyundochu. Anita intiki vachinapudu amma to kalisi computer ni off chesaru, internet cable ni vidadisi, pata backup file-lu theliyedadu kakunda recover chesete ela ani alochinchindi. Vaaru antivirus scan chesi, software updates chesaru. Teacher Ram garu kitakalu vivarimchadam tappanisarini chepparu: eppudu aparichita emails-loni attachment lu terchukokudadhu, passwords balanga pettandi, backup lu vadulakandi. Vaaru evarini sahayam kosam pilicharu — sthaanika computer seva kendra kuda suchanalu ichindi. Anita school lo chinna session nirvahinchi mitrulaku ee sanghatana cheppindi. Vaaru natilo ane Anita ku thelisindi: oka chinna jagratha oka pedda samasyanu aada chestundi. Aame chivari ga cheppindi: 'Meeru kuda idi neercukoni, anusarincavachu!' Meaning: Anita, an 11‑year‑old student at a government school in Hyderabad, learns about malware when her class computers slow down after a friend downloads a game. She and her mother disconnect the computer, run antivirus scans, update software, and restore from backups. Their teacher explains never to open unknown email attachments and to use strong passwords and backups. Anita teaches her classmates what happened and says: 'You too can learn and follow these steps!'

💡 ఏమి నేర్చుకున్నాం

  • 1తెలుగు: ఇవే మాల్‌వేర్ రక్షణ ముఖ్యమైన మార్గాలు — ఆంటీవైరస్, అప్డేట్‌లు, బ్యాకప్‌లు / Meaning: Key protections are antivirus, updates, and backups.
  • 2తెలుగు: ఫిషింగ్ ఇమెయిల్స్‌ను ఎప్పుడూ నమ్మవద్దు / Meaning: Never trust phishing emails.
  • 3తెలుగు: పబ్లిక్ Wi‑Fi పై వ్యక్తిగత పనులు నివారించండి / Meaning: Avoid doing personal tasks on public Wi‑Fi.
  • 4తెలుగు: పక్క వయస్కుడి లేదా టీచర్ సహాయం తీస్కోండి / Meaning: Ask an adult or teacher for help.
  • 5తెలుగు: చిన్న జాగ్రత్తతో పెద్ద నష్టం రాకుండా చూసుకోవచ్చు / Meaning: Small precautions prevent big harm.

అభ్యాసాలు— Activities

మౌఖికం · Oral

  1. 1తెలుగు: జంటలుగా ఒకరితో ఒకరు ఫిషింగ్ ఇమెయిల్ ఎలా గుర్తించాలో చెప్పండి. Transliteration: Jantuluga okarito okaru phishing email ela gurthinchalo cheppandi. Meaning: In pairs, tell each other how to spot a phishing email.
  2. 2తెలుగు: తరగతిలోకి సమర్థనంగా మాల్‌వేర్ రక్షణ గురించి 2 నిమిషాల మాటలు చెప్పండి. Transliteration: Taragati‑loki samarthananga malware rakshana gurinchi 2 nimishala matalu cheppandi. Meaning: Give a 2‑minute class talk about malware protection.
  3. 3తెలుగు: టీచర్ అడిగే ప్రశ్నలకు జవాబులుగా ర్యాన్సమ్‌వేర్ గురించి డైలాగ్ ఆడండి. Transliteration: Teacher adagge prashnalaku jawabula ga ransomware gurinchi dialogue aadandi. Meaning: Role‑play answering questions about ransomware.
  4. 4తెలుగు: కుటుంబ సభ్యులతో ఇంట్లో డిస్కస్ చేసి వారికి సారం వివరించండి. Transliteration: Kutumba sabhyulato intlo discuss chesi variki saarha vivarimchandi. Meaning: Discuss at home and explain the key points to family members.
  5. 5తెలుగు: 'మీరు కూడా చేయగలరు' గురించి చిన్న స్పీచ్ ఇవ్వండి — ప్రేరేపించండి. Transliteration: 'Meeru kuda cheyagalaru' gurinchi chinna speech ivvandi — preripinchandi. Meaning: Give a short motivational speech encouraging others that 'you too can do this.'

లిఖితం · Written

  1. 1తెలుగు: ఫిషింగ్ ఇమెయిల్ నకిలీ గుర్తులు జాబితా రూపంలో వ్రాయండి. Transliteration: Phishing email nakili gurthulu jabita roopamlo rayandi. Meaning: List signs of a fake phishing email.
  2. 2తెలుగు: మీ మొబైల్ లేదా కంప్యూటర్ కోసం మూడు బలమైన పాస్‌వర్డ్‌లను రాయండి. Transliteration: Mee mobile leda computer kosam mudu balamaina password-lu rayandi. Meaning: Write three strong passwords for your device (don't share them).
  3. 3తెలుగు: ఒక చిన్న పోస్టర్ డిజైన్ చేసి 'అప్‌డేట్ చేయండి' అని చెప్పే శ్లోకం వ్రాయండి. Transliteration: Oka chinna poster design chesi 'Update cheyyandi' ani cheppe shlokam rayandi. Meaning: Design a poster urging people to update software.
  4. 4తెలుగు: బ్యాకప్ తీసుకునే సరైన అడుగుల లిస్ట్ రాసుకోండి. Transliteration: Backup teeskune saraina adugula list rasukondi. Meaning: Write steps to take a proper backup.
  5. 5తెలుగు: కథా రచన: ఒక చిన్న పట్టణానికి మాల్‌వేర్ ఎలా వచ్చిందో 200 పదాల్లో వర్ణించండి. Transliteration: Katha rachana: oka chinna pattanaaki malware ela vacchindo 200 padallo varninchandi. Meaning: Write a 200‑word story about how malware reached a small town.

ఆచరణ · Practical

  1. 1తెలుగు: టీచర్‑నిర্দেশనలతో కంప్యూటర్ లేదా టాబ్‌లెట్‌పై ఆంటీవైరస్ స్కాన్ చేయండి. Transliteration: Teacher‑nirdeshaanlato computer leda tablet‑pai antivirus scan cheyandi. Meaning: With teacher's help, run an antivirus scan on a computer or tablet.
  2. 2తెలుగు: ఒక ఫైల్‌ని ఎలా బ్యాకప్ చేయాలో చూపిస్తూ ఒక అతిథి ప్రదర్శన చేయండి. Transliteration: Oka file‑ni ela backup cheyalo chupistoo oka atithi pradarshana cheyandi. Meaning: Demonstrate how to back up a file.
  3. 3తెలుగు: పబ్లిక్ Wi‑Fi పై పవిత్రమైన పనులు చేయకూడదని ప్రయోగాలు చేసి చూపండి. Transliteration: Public Wi‑Fi pai pavitraina panulu cheyakudani prayogalu chesi chupandi. Meaning: Show through experiments why not to do sensitive tasks on public Wi‑Fi.
  4. 4తెలుగు: ఉదాహరణ కోసం ఒక సురక్షిత పాస్‌వర్డ్‌ ఎంపిక‑పరిశోధన చేయండి. Transliteration: Udaharan kosam oka surakshita password empiika‑parishodhana cheyandi. Meaning: Practice creating a strong password with examples.

Infographics— ఇన్ఫోగ్రాఫిక్స్

1 visual

Malware at a Glance

Types: 6

Virus, Worm, Trojan, Ransomware, Spyware, Adware

Spread: 4 common ways

Email attachments, downloads, malicious links, public Wi‑Fi

Protect: 5 steps

Antivirus, Updates, Backups, Strong Passwords, 2FA

Real examples

WannaCry (2017), NotPetya (2017) — notable ransomware incidents

If infected

Disconnect, use backups, consult a technician, warn others

Remember

Small actions save big problems — teach a friend

Visual layout concepts — for rendering with AI image tools (SDXL / DALL-E / Ideogram)

🎥 Watch · 🖼 See · 📖 Read

Videos, images and encyclopedia content about వైరస్‌లు, మాల్‌వేర్ (Viruses & Malware) — all freely licensed.

Showing 2 curated videos, ranked best-first by language match (Telugu prioritised), audience, and channel trust.

⭐ Top pick
From Sentinel Skills · Click to load. Privacy-enhanced (youtube-nocookie.com).Open ↗
From Military Child Education Coalition · Click to load. Privacy-enhanced (youtube-nocookie.com).Open ↗
All content embedded here is freely licensed. Videos: YouTube official embeds. Images: Wikimedia Commons (CC / public domain). Encyclopedia: Wikipedia (CC BY-SA 4.0).

Quotes & sayings— మాటలు, పద్యాలు, సూక్తులు

  • The important thing is not to stop questioning.

    —

    Albert Einstein· 20th centurycuriosity

  • వాక్కు నేర్చుకుంటే ప్రపంచం మీది అవుతుంది

    Vaakku neercukunte prapancham meeḍi avutundi

    —If you keep learning, the world becomes yours

    Unknown Telugu proverb (popular saying)· Traditionallearning

🙏 Dedication

తెలుగు: ఈ పుస్తకాన్ని మన స్కూలు టీచర్లకు మరియు టెక్నాలజీ నేర్పే ప్రతి చిన్న మనసుకి సమర్పిస్తున్నాం. మీరు కూడా პროგ్రెస్ చేయండి. Transliteration: Ee pustakanni mana school teacher-laku mariyu technology nerpaye prathi chinna manasuki samarpistunnam. Meeru kuda progress cheyandi. Meaning: Dedicated to our school teachers and every child learning technology. You too, make progress.

మరిన్ని వనరులు— More resources

▶ YouTube📖 Telugu Wikipedia🖼️ Image search