ਪੰਜਾਬੀ(Punjabi)

/samvidhaan/

The fundamental law of a nation establishing governmental structure and guaranteeing citizens' rights. The Indian Constitution was adopted on 26 November 1949 and is the world's longest written constitution.

/loktantar/

A system of government in which power is vested in the people through free elections. India is the world's largest democracy with universal adult franchise since 1950.

/aazaadi/

The state of being free from oppressive restrictions or colonial rule. India gained independence on 15 August 1947, after a prolonged freedom struggle in which Punjab played a pivotal role through the Ghadr Party, Bhagat Singh, and mass movements.

/bhagat singh/

A revolutionary freedom fighter (1907-1931) from Lyallpur (now Pakistan's Punjab), who became India's most iconic martyr. Known for his fearless opposition to British rule, he was hanged at 23 years of age along with Sukhdev and Rajguru.

/khetibadi/

The practice of farming and growing crops. Punjab is known as India's 'Granary' or 'Bread Basket' due to its highly productive agriculture, especially wheat and rice. The Green Revolution of the 1960s-70s transformed Punjab into India's food-surplus state.

/hari kraanti/

A period of rapid agricultural development in the 1960s-70s that significantly increased crop production through high-yielding variety seeds, irrigation, fertilizers, and pesticides. Punjab was the epicentre of India's Green Revolution, making India self-sufficient in food grains.

/sikh dharam/

A monotheistic religion founded by Guru Nanak Dev Ji in Punjab in the 15th century. It emphasises service (seva), equality, and devotion to one God. The Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar is the holiest shrine of Sikhism.

/shiromani akali dal/

A major regional political party in Punjab representing Sikh interests, founded in 1920. It is one of India's oldest regional parties and has governed Punjab in coalition with the BJP multiple times.

/punjabi sahit/

Written works in the Punjabi language. It has a rich tradition from Farid Shakarganj (12th century) to Waris Shah's Heer Ranjha, Bulleh Shah's Kafis (Sufi poetry), and modern writers like Amrita Pritam. Punjabi literature bridges Hindu, Sikh, and Muslim traditions.

/mool adhikar/

Basic rights guaranteed to all Indian citizens by the Constitution (Part III), including rights to equality, freedom, against exploitation, religious freedom, and constitutional remedies.

/aarthikata/

The system of production, distribution, and consumption in a region. Punjab's economy, though traditionally agriculture-based, is diversifying into manufacturing, services, and sports goods exports (Jalandhar). The state faces challenges of agrarian distress and farmer debt.

/vaataavaran/

The natural surroundings including air, water, soil, and living organisms. Punjab faces serious environmental challenges including stubble burning causing air pollution in Delhi-NCR, groundwater depletion from excess irrigation, and pesticide contamination.

/jallianwala bagh/

The 13 April 1919 massacre in Amritsar, Punjab, where General Dyer ordered troops to fire on an unarmed crowd, killing hundreds. It was a defining moment in India's independence movement, prompting Rabindranath Tagore to return his knighthood.

/gurudwara/

The Sikh place of worship and community gathering, meaning 'Gateway to the Guru.' The Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar is the most sacred Gurdwara worldwide, visited by over 100,000 devotees daily, offering free food (langar) to all regardless of religion.

/seva/

The concept of selfless service in Sikh faith and Indian philosophy. Seva involves volunteering without expectation of reward and is a central practice in Sikh Gurdwaras through langar (community kitchen), cleaning, and social welfare.

/sabbhiachar/

The customs, arts, and social institutions of a community. Punjabi culture is vibrant with Bhangra dance, Giddha (women's dance), folk music, colourful festivals like Vaisakhi, and a warm hospitable tradition.

/sansad/

The supreme legislative body of India consisting of the President, Lok Sabha, and Rajya Sabha. Punjab has 13 Lok Sabha constituencies and 7 Rajya Sabha seats.

/kisaan/

A person who cultivates land. Punjab's farmers are at the heart of India's food security. The farmers' protests of 2020-21, centred on Punjab, drew global attention to issues of agricultural laws and farmers' rights.

/lok sabha/

The lower house of India's Parliament, directly elected by the people. Punjab has 13 Lok Sabha constituencies where all citizens above 18 can vote.

/vidya/

The process of acquiring knowledge and developing skills. Punjab has over 13 universities and prestigious institutions like IIT Ropar. Literacy rate in Punjab is 76.7%, higher than the national average.

/paani sankat/

A situation of insufficient water supply to meet demands. Punjab faces a serious groundwater depletion crisis due to excessive irrigation for paddy cultivation, which has depleted aquifers 3x faster than they can be naturally recharged.

/samajik niyaan/

Fair and equitable distribution of opportunities in society. Punjab has significant Dalit population (31.9% — India's highest proportion), making social justice policies particularly important for the state.

/bhrishtachar/

Dishonest conduct by persons in positions of authority. Punjab's Lokayukta, Punjab Vigilance Bureau, and Right to Information Act are key mechanisms to combat corruption in public life.

/udyog/

Economic activity involving manufacturing goods. Punjab's major industries include textiles (Ludhiana hosiery), sports goods (Jalandhar), food processing, and auto parts. Ludhiana is known as the 'Manchester of India.'

/raj sarkar/

The governing authority of Punjab consisting of the Governor (constitutional head), Chief Minister, Council of Ministers, and the 117-seat Vidhan Sabha. Punjab is governed by elected representatives who implement both state and central government programs.

/rashtriy ekta/

The process of unifying diverse people under a shared national identity. Punjab's partition trauma in 1947 and subsequent integration into India makes national unity especially significant for the state.

/naviaunayog urja/

Energy from naturally replenished sources like solar and wind. Punjab has been promoting solar energy on agricultural land (Agri-voltaics) and investing in biogas from crop residue to address both energy and stubble burning challenges.

/vand/

The division of British India in 1947 into two independent nations — India and Pakistan — along religious lines. Punjab was the most severely affected province, split between India and Pakistan, causing one of history's largest mass migrations and violence.

/bhaaichara/

The feeling of fellowship and mutual support among people. The Sikh concept of sangat (community) and the practice of langar (free community meal) exemplify the spirit of brotherhood in Punjabi culture.

/sehath/

A state of physical and mental well-being. Punjab faces unique health challenges including high prevalence of diabetes, cancer (Malwa Belt 'Cancer Train'), and substance abuse alongside relatively good healthcare infrastructure.

/vaisakhi/

A harvest festival celebrating the Sikh New Year and the founding of the Khalsa Panth by Guru Gobind Singh in 1699. Celebrated on 13-14 April with Nagar Kirtan processions, Bhangra, Giddha, and community gatherings.

/kaanoon/

A system of rules enforced through social or governmental institutions. Punjab follows the Indian legal system with the Punjab and Haryana High Court in Chandigarh as the apex state court.

/chon komishan/

An autonomous constitutional authority under Article 324 responsible for administering elections in India. It superintends elections to Lok Sabha, Rajya Sabha, state legislatures, and offices of President and Vice-President.

/dariya/

A large natural flow of water. The Punjab (meaning 'five rivers') — Jhelum, Chenab, Ravi, Beas, and Sutlej — has been defined by its rivers. After partition, only Ravi, Beas, and Sutlej remain in Indian Punjab.

/baahar jaanaa/

The movement of people from one place to another, especially for economic opportunities. Punjab has a significant diaspora tradition with large Punjabi communities in UK (especially Southall), Canada, USA, and Australia, sending substantial remittances.

/paramanu urja/

Energy produced from nuclear reactions, particularly fission. India has the Narora Nuclear Power Plant in UP and is developing nuclear energy as part of its energy mix. India's three-stage nuclear programme aims for long-term energy security.

/soochna adhikar/

The Right to Information Act (2005) empowers citizens to request information from public authorities, promoting transparency and accountability. It is one of the most powerful governance reform tools in India.

/nari sashakteekaran/

The process of increasing women's social, economic, and political strength. Schemes like Beti Bachao Beti Padhao (launched in Panipat, Haryana near Punjab), Sukanya Samriddhi Yojana, and 33% reservation in panchayats support women's empowerment.

/digital bharat/

A government initiative to transform India into a digitally empowered society through e-governance, digital literacy, and technology adoption. Punjab has implemented digital services for land records, birth/death certificates, and ration cards.

/manukhi adhikar/

Rights inherent to all human beings regardless of nationality, sex, or religion. The National Human Rights Commission (NHRC) investigates human rights violations. Punjab's history of militant conflict and its aftermath have raised significant human rights issues.

/kavitā/

ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੁਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ।

poem

/kahāṇī/

ਅਸਲੀ ਜਾਂ ਕਾਲਪਨਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ।

story

/nāṭak/

ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਚਨਾ।

drama

/gazal/

ਮਤਲੇ ਅਤੇ ਰਦੀਫ਼-ਕਾਫ਼ੀਏ ਵਾਲੀ ਕਾਵਿ-ਵਿਧਾ।

ghazal

/vār/

ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ।

heroic ballad

/sākhī/

ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ।

anecdote

/kissā/

ਪੰਜਾਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾ ਜਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤ।

tale

/dohirā/

ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਵਾਲੀ ਛੋਟੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ।

couplet

/saṅgīt/

ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਾਂ ਦੀ ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾ।

music

/bhaṅgṛā/

ਵਿਸਾਖੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮੌਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨਾਚ।

bhangra

/giddhā/

ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨਾਚ।

giddha

/citrakālā/

ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ।

painting

/phulkārī/

ਫੁੱਲਦਾਰ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਢਾਈ ਕਲਾ।

phulkari

/ḍhol/

ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੱਡਾ ਦੋ-ਮੂੰਹਾ ਵਾਜਾ।

dhol

/darśan/

ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ।

philosophy

/ātmā/

ਜੀਵ ਦਾ ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੱਤ।

soul

/mokṣ/

ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ।

liberation

/nām/

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

divine name

/simran/

ਮਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣ ਲਈ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ।

meditation

/sevā/

ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਆਰਥ ਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ।

selfless service

/saṅgat/

ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ।

holy congregation

/sabbhiācār/

ਕਿਸੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ, ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ।

culture

/tiuhār/

ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ।

festival

/visākhī/

ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਫ਼ਸਲ ਤਿਉਹਾਰ।

Vaisakhi

/lohaṛī/

ਅੱਗ ਦੁਆਲੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ।

Lohri

/rīt/

ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪ੍ਰਥਾ।

custom

/paraṃparā/

ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ।

tradition

/sihat/

ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ।

health

/davāī/

ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਚੀਜ਼।

medicine

/yog/

ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕਲਾ।

yoga

/āyurved/

ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਿਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜੋ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ

Ayurveda

/ilāj/

ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

treatment

/taknālojī/

ਵਿਗਿਆਨਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ

technology

/kampiu̍ṭar/

ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੰਤਰ ਜੋ ਡੇਟਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਦਾ ਹੈ

computer

/iṇṭarnaïṭ/

ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਲ

internet

/sauphṭaveʼar/

ਕੰਪਿਊਟਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼

software

/ḍijīṭal/

ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡੇਟਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ

digital

/vātāvaraṇ/

ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਹੌਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ

environment

/jaṅgal/

ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ

forest

/dariyā/

ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੁਦਰਤੀ ਧਾਰਾ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ

river

/pahāṛ/

ਧਰਤੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਕੁਦਰਤੀ ਉਭਾਰ

mountain

/sikkʰiā/

ਗਿਆਨ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

education

/sakūl/

ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

school

/yūnīvarsitī/

ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ

university

/adhiāpak/

ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ

teacher

/vigiān/

ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਧਿਐਨ ਜੋ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

science

/bʰautik/

ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ

physics

/rasāiṇ/

ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਜੋ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ

chemistry

/gaṇit/

ਸੰਖਿਆਵਾਂ, ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਧਿਐਨ

mathematics

/samāj/

ਉਹ ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਜੋ ਸਾਂਝੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਇੱਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ

society

/parivār/

ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ

family

/barābarī/

ਸਭ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

equality

/jātī/

ਵਿਰਾਸਤੀ ਦਰਜੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਵੰਡ

caste

/bʰāshā/

ਕਿਸੇ ਸਮੁਦਾਇ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

language

/Gurmukʰī/

ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਿਪੀ ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ

Gurmukhi

/viākaraṇ/

ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ

grammar

/ārtʰiktā/

ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖਪਤ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

economy

/vapār/

ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਵੇਚ

trade

/kānūn/

ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਮੂਹ ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

law

/sarkār/

ਉਹ ਸ਼ਾਸਕੀ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ

government